Tôi nghe những lời này của Đức Phật một lần khi Ngài đang ở trong ngôi nhà mái nhọn trong khu rừng lớn gần thị trấn Vesali. Lúc đó, Tôn giả Anuradha đang ở trong một am thất trong rừng không xa nơi Đức Phật đang trú ngụ. Một ngày nọ, một nhóm các tu sĩ đến gặp Tôn giả Anuradha, sau khi trao đổi lời chào hỏi và lễ phép, họ hỏi vị tôn giả, “Tôn giả Anuradha, Như Lai thường được ca ngợi vì đã đạt được quả vị giác ngộ cao nhất. Chắc hẳn Ngài đã giải thích cho ngài về sự hiểu biết của Ngài về bốn mệnh đề sau:
- “Sau khi chết, Như Lai tiếp tục tồn tại.
- “Sau khi chết, Như Lai không còn tồn tại.
- “Sau khi chết, Như Lai vừa tiếp tục vừa không còn tồn tại.
- “Sau khi chết, Như Lai không tiếp tục cũng không còn tồn tại.
“Xin hãy cho chúng tôi biết mệnh đề nào trong số này là đúng.”
Tôn giả Anuradha trả lời, “Các bạn, Như Lai, Đức Thế Tôn, người đã đạt được quả vị giác ngộ cao nhất, chưa từng đề xuất hay nói về bốn mệnh đề này.”
Khi nghe câu trả lời của Tôn giả Anuradha, các tu sĩ nói, “Có thể vị tăng này mới được xuất gia, hoặc nếu đã xuất gia từ lâu, chắc hẳn ông ấy có trí tuệ chậm chạp.” Không hài lòng với câu trả lời của Tôn giả Anuradha, họ rời đi, nghĩ rằng ông ấy hoặc là mới xuất gia hoặc có trí tuệ kém.
Khi các tu sĩ đã đi, Tôn giả Anuradha nghĩ, “Nếu các tu sĩ tiếp tục hỏi tôi những câu hỏi này, tôi nên trả lời thế nào để nói lên sự thật và không xuyên tạc giáo lý của Đức Phật? Tôi nên trả lời thế nào để hòa hợp với Chánh Pháp và không bị chỉ trích bởi những người theo con đường của Đức Phật?” Sau đó, Anuradha đến nơi Đức Phật đang trú ngụ, đảnh lễ Đức Phật, nói lời chào hỏi, và kể lại sự việc đã xảy ra.
Đức Phật hỏi ông, “Ông nghĩ sao, Anuradha? Ông có thể tìm thấy Như Lai trong sắc tướng không?”
“Không, bạch Đức Thế Tôn.”
“Ông có thể tìm thấy Như Lai ngoài sắc tướng không?”
“Không, bạch Đức Thế Tôn.”
“Ông có thể tìm thấy Như Lai trong cảm thọ, tưởng, hành, hoặc thức không?”
“Không, bạch Đức Thế Tôn.”
“Ông có thể tìm thấy Như Lai ngoài cảm thọ, tưởng, hành, hoặc thức không?”
“Không, bạch Đức Thế Tôn.”
“Vậy thì, Anuradha, ông có nghĩ rằng Như Lai vượt qua sắc tướng, cảm thọ, tưởng, hành, và thức không?”
“Không, bạch Đức Thế Tôn.”
“Anuradha, nếu ông không thể tìm thấy Như Lai ngay cả khi Ngài còn sống, ông có thể tìm thấy Như Lai trong bốn mệnh đề này không:
- “Sau khi chết, Như Lai tiếp tục tồn tại.
- “Sau khi chết, Như Lai không còn tồn tại.
- “Sau khi chết, Như Lai vừa tiếp tục vừa không còn tồn tại.
- “Sau khi chết, Như Lai không tiếp tục cũng không còn tồn tại.”
“Không, bạch Đức Thế Tôn.”
“Đúng vậy, Anuradha. Như Lai chỉ nói và dạy về một điều: khổ đau và sự chấm dứt khổ đau.”
